Đề xuất tính khung giá điện mặt trời theo từng tỉnh, thành: Điều gì sẽ thay đổi?

Khung giá điện mặt trời tại Việt Nam có thể có sự thay đổi đáng kể trong thời gian tới khi Bộ Công Thương đề xuất chuyển từ cách xác định theo 3 miền Bắc – Trung – Nam sang tính theo vùng kinh tế – xã hội hoặc từng tỉnh, thành phố. Cập nhật các thông tin mới nhất tại Sunpro Vina ngay trong bài viết này.

Vì sao cần thay đổi cách tính khung giá điện mặt trời?

Đề xuất được đưa ra trong dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 09/2025 về hồ sơ, trình tự, thủ tục và phương pháp xác định, phê duyệt khung giá phát điện.

Nếu được thông qua, cách tính mới được kỳ vọng sẽ phản ánh chính xác hơn điều kiện tự nhiên và hiệu quả đầu tư của các dự án năng lượng tái tạo tại từng khu vực.

Hiện nay, khung giá phát điện đối với điện mặt trời và điện gió được xác định theo các miền Bắc, Trung và Nam. Tuy nhiên, cách phân chia này đang bộc lộ một số hạn chế, đặc biệt sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và điều chỉnh địa giới. Quan trọng hơn, hiệu quả của một dự án điện mặt trời phụ thuộc rất lớn vào bức xạ mặt trời tại vị trí lắp đặt.

Hai dự án cùng công suất 1 MWp nhưng đặt tại hai địa phương có điều kiện bức xạ khác nhau sẽ tạo ra sản lượng điện khác nhau. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến doanh thu, thời gian hoàn vốn và hiệu quả tài chính của dự án. Do đó, việc sử dụng chung một khung giá cho một khu vực địa lý quá rộng có thể chưa phản ánh đầy đủ điều kiện đầu tư thực tế.

Hai phương án tính khung giá điện mặt trời được đề xuất

Đối với các nhà máy điện mặt trời, Bộ Công Thương đang đề xuất hai phương án.

Phương án 1: Xác định khung giá điện mặt trời theo phân vùng kinh tế – xã hội tại Quy hoạch tổng thể quốc gia từng thời kỳ.

Phương án 2: Xác định khung giá theo địa bàn từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Trong đó, phương án tính theo tỉnh, thành có mức độ chi tiết cao hơn và có khả năng phản ánh sát hơn điều kiện bức xạ mặt trời của từng địa phương.

Ví dụ, cùng một suất đầu tư nhưng một dự án tại khu vực có bức xạ tốt và số giờ nắng cao có thể tạo ra sản lượng điện lớn hơn đáng kể so với dự án tại khu vực bức xạ thấp. Việc phân vùng chi tiết hơn vì vậy có thể giúp khung giá phát điện phản ánh sát hơn hiệu quả và chi phí đầu tư thực tế.

Khung giá điện theo tỉnh có ý nghĩa gì với nhà đầu tư?

Nếu đề xuất được thông qua, vị trí dự án sẽ trở thành yếu tố ngày càng quan trọng trong việc tính toán hiệu quả đầu tư điện mặt trời.

Thay vì chỉ quan tâm:

Công suất bao nhiêu MWp? – Tổng mức đầu tư bao nhiêu?

Nhà đầu tư sẽ cần phân tích sâu hơn:

Dự án đặt ở tỉnh nào? – Bức xạ bao nhiêu? – Sản lượng điện dự kiến bao nhiêu? – Khung giá điện mặt trời áp dụng tại khu vực đó thế nào? Điều này có thể giúp thị trường phân bổ dự án hợp lý hơn, đồng thời tạo cơ sở để nhà đầu tư đánh giá chính xác hơn tỷ suất sinh lời của từng dự án.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây hiện là đề xuất trong dự thảo, chưa phải khung giá chính thức được áp dụng.

Một thay đổi quan trọng: EVN có thể không còn trực tiếp tính khung giá

Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất chuyển trách nhiệm tính toán và trình khung giá phát điện hằng năm từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) sang Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện.

Điểm đáng chú ý ở đây nằm ở tính độc lập.

Trong mô hình trước, EVN vừa có vai trò quan trọng trong hoạt động mua điện, vừa tham gia quá trình tính toán, trình khung giá. Theo cơ quan soạn thảo, việc chuyển nhiệm vụ này sang một đơn vị trung lập hơn sẽ góp phần:

• Tăng tính khách quan trong xác định khung giá;
• Hạn chế nguy cơ xung đột lợi ích giữa bên mua và bên bán;
• Phản ánh tốt hơn nhu cầu thực tế của hệ thống điện;
• Tăng tính minh bạch của thị trường điện.

Đây có thể là một bước quan trọng trong quá trình xây dựng thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam.

Điện mặt trời nổi cũng được làm rõ khái niệm

Dự thảo lần này đồng thời làm rõ phạm vi của nhà máy điện mặt trời nổi. Theo đó, điện mặt trời nổi là nhà máy đấu nối vào hệ thống điện quốc gia, có các tấm quang điện được lắp đặt trên cấu trúc nổi trên mặt nước.

Đáng chú ý, hệ thống điện mặt trời lắp trên mặt kênh thủy lợi không được xếp vào nhóm điện mặt trời nổi.

Theo cơ quan soạn thảo, hệ thống trên kênh thủy lợi có kết cấu lắp đặt tương tự điện mặt trời mặt đất nên cần được phân loại rõ để phục vụ quá trình triển khai Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII.

Điện gió cũng sẽ thay đổi cách xác định khung giá

Không chỉ khung giá điện mặt trời, các dự án điện gió trên đất liền và điện gió gần bờ cũng được đề xuất chuyển sang xác định khung giá theo phân vùng kinh tế – xã hội. Điều này xuất phát từ đặc thù của năng lượng tái tạo.

Điện mặt trời phụ thuộc vào bức xạ, trong khi điện gió phụ thuộc rất lớn vào tốc độ và đặc tính nguồn gió. Do đó, việc phân vùng chi tiết hơn được kỳ vọng sẽ giúp khung giá phản ánh tốt hơn tiềm năng năng lượng và điều kiện đầu tư của từng khu vực.

Thay đổi khung giá có tác động đến điện mặt trời mái nhà không?

Đây là điểm người dân và doanh nghiệp cần đặc biệt phân biệt. Nội dung dự thảo nói về phương pháp xác định khung giá phát điện cho các loại hình nhà máy điện thuộc phạm vi điều chỉnh, không đồng nghĩa rằng tất cả hệ thống điện mặt trời mái nhà sẽ ngay lập tức được EVN mua điện theo một bảng giá riêng cho từng tỉnh.

Cơ chế mua điện dư từ điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu còn phải căn cứ vào các quy định riêng liên quan đến đối tượng áp dụng, tỷ lệ điện được bán, phương thức đấu nối, hợp đồng và giá mua điện.

Vì vậy, không nên hiểu đề xuất này theo hướng: “Sắp tới điện mặt trời mái nhà ở mỗi tỉnh sẽ được EVN mua với một giá khác nhau.”

Đây mới là đề xuất thay đổi cách xây dựng khung giá phát điện, và cần chờ thông tư chính thức cùng các quy định triển khai để xác định tác động cụ thể.

Kết luận

Đề xuất tính khung giá điện mặt trời theo vùng kinh tế – xã hội hoặc từng tỉnh, thành phố cho thấy chính sách năng lượng tái tạo đang hướng đến cách tiếp cận chi tiết và sát thực tế hơn.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc bỏ cách chia đơn giản theo Bắc – Trung – Nam mà còn ở đề xuất chuyển trách nhiệm tính toán, trình khung giá từ EVN sang một đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện có tính trung lập hơn.

Nếu được thông qua và triển khai tốt, cơ chế mới có thể giúp khung giá phản ánh chính xác hơn sự khác biệt về bức xạ, nguồn gió và điều kiện đầu tư giữa các địa phương, đồng thời tăng tính minh bạch cho thị trường điện.

Xem thêm:

Hà Nội đề xuất hỗ trợ lắp điện mặt trời mái nhà, tổng chi phí đến 6 triệu đồng

Tại sao chưa ai bán điện mặt trời dư lên lưới?