Hé lộ những dấu hiệu cho thấy hệ thống điện mặt trời đang xuống cấp

Hệ thống điện mặt trời xuống cấp không phải lúc nào cũng có dấu hiệu rõ ràng. Một số lỗi chỉ khiến sản lượng điện giảm từ từ, đến khi nhận ra thì hiệu suất đã bị ảnh hưởng trong thời gian dài. Vậy làm sao biết hệ thống đang hoạt động không còn tốt như trước? Dưới đây hãy cùng Sunpro Vina khám phá những dấu hiệu cảnh báo hệ thống điện mặt trời đang xuống cấp mà chủ nhà và doanh nghiệp nên kiểm tra.

1. Sản lượng điện giảm bất thường

Thông thường, hệ thống điện mặt trời đang xuống cấp xuất hiện tình trạng sản lượng điện mặt trời thay đổi theo:

• Thời tiết.
• Cường độ bức xạ.
• Nhiệt độ.
• Mùa trong năm.
• Mức độ che bóng.

Tuy nhiên, nếu điều kiện thời tiết tương đối tương đồng nhưng sản lượng điện giảm rõ rệt so với trước, bạn nên kiểm tra hệ thống. Ví dụ, trước đây hệ thống thường tạo ra khoảng 30 kWh/ngày nhưng thời gian gần đây chỉ còn 20–25 kWh trong những ngày có nắng tương đương.

Sự sụt giảm kéo dài có thể liên quan đến:

• Tấm pin bị xuống cấp.
• Bụi bẩn hoặc rêu mốc.
• Bóng che mới xuất hiện.
• Inverter bị mất cân bằng
• Dây dẫn hoặc đầu nối gặp vấn đề.

Không nên vội kết luận rằng pin đã hỏng chỉ dựa vào một vài ngày sản lượng thấp. Cần theo dõi dữ liệu điện mặt trời Phú Thọ trong một khoảng thời gian và so sánh với điều kiện thời tiết tương ứng.

2. Tấm pin bị đổi màu, nứt vỡ

Hãy dành vài phút quan sát bề mặt các tấm pin để nhận biết hệ thống điện mặt trời đang xuống cấp.

Nếu phát hiện:

• Kính bị nứt.
• Xuất hiện vết xước bất thường.
• Tấm pin bị ố vàng.
• Một vùng trên pin đổi màu.
• Lớp vật liệu bên trong có dấu hiệu bong hoặc biến đổi.

Một số hư hỏng không thể nhận biết bằng mắt thường, chẳng hạn như microcrack (vết nứt vi mô) trong cell. Vì vậy, nếu sản lượng giảm mà bề mặt pin nhìn vẫn bình thường, kỹ thuật viên có thể cần sử dụng thiết bị chuyên dụng để đánh giá.

3. Tấm pin mặt trời xuất hiện Hot Spot

Hot Spot (điểm nóng) là tình trạng một khu vực trên tấm pin có nhiệt độ cao bất thường so với các vùng xung quanh. Hiện tượng này xảy ra khi hệ thống điện mặt trời đang xuống cấpcó thể do các nguyên nhân như:

• Cell bị lỗi.
• Bóng che một phần.
• Phân chim.
• Bụi bẩn tích tụ.
• Hỏng diode bypass.
• Kết nối điện không ổn định.

Điểm nóng kéo dài có thể làm ảnh hưởng đến hiệu suất và tuổi thọ của tấm pin.

Đây là lý do việc kiểm tra định kỳ bằng thiết bị chuyên dụng có thể giúp phát hiện vấn đề trước khi hư hỏng trở nên nghiêm trọng.

4. Inverter liên tục báo lỗi

Inverter là bộ phận quan trọng của hệ thống điện mặt trời, có nhiệm vụ chuyển đổi điện DC từ tấm pin thành điện AC để sử dụng trong gia đình hoặc doanh nghiệp.

Nếu inverter thường xuyên:

• Báo lỗi.
• Tự ngắt.
• Khởi động lại.
• Mất kết nối.
• Hiển thị cảnh báo bất thường.

Một vài cảnh báo có thể chỉ liên quan đến điều kiện vận hành nhất thời. Nhưng nếu lỗi lặp đi lặp lại, cần kiểm tra nguyên nhân thay vì liên tục reset thiết bị.

5. Hệ thống điện mặt trời đang xuống cấp – Hệ thống bị mất kết nối giám sát

Nhiều hệ thống điện mặt trời hiện nay có ứng dụng giúp người dùng theo dõi:

• Sản lượng điện.
• Công suất tức thời.
• Điện năng tiêu thụ.
• Trạng thái inverter.
• Tình trạng pin lưu trữ nếu có.

Nếu ứng dụng thường xuyên mất kết nối hoặc dữ liệu bị gián đoạn, nguyên nhân có thể chỉ là vấn đề mạng Internet.

Tuy nhiên, nếu mất kết nối đi kèm với sản lượng bất thường hoặc inverter báo lỗi, đây là dấu hiệu nên kiểm tra hệ thống.

6. Tấm pin bị bám nhiều bụi, rêu mốc hoặc phân chim

Không phải lúc nào hệ thống xuống cấp cũng bắt nguồn từ thiết bị hỏng. Một hệ thống vẫn có thể hoạt động tốt nhưng hiệu suất bị giảm do điều kiện vệ sinh kém. Các chất bẩn thường gặp gồm:

• Bụi đất.
• Phân chim.
• Lá cây.
• Rêu mốc.
• Nhựa cây.

Lớp bụi bẩn trên bề mặt có thể làm giảm lượng ánh sáng tới cell quang điện. Đặc biệt, phân chim hoặc các mảng bẩn che phủ cục bộ có thể tạo ra vùng phát điện không đồng đều và làm tăng nguy cơ xuất hiện điểm nóng. Vì vậy, để khắc phục hệ thống điện mặt trời đang xuống cấp cần vệ sinh và bảo dưỡng định kỳ.

7. Khung pin có dấu hiệu ăn mòn

Khung nhôm của tấm pin thường được thiết kế để sử dụng ngoài trời. Nhưng khi tiếp xúc với ngoài trời bị ảnh hưởng của mưa, hơi nước, độ ẩm,… nó có thể bị ăn mòn. Nếu phát hiện tình trạng bất thường ở khung, bulông hoặc các vị trí liên kết, nên kiểm tra sớm để tránh ảnh hưởng đến độ chắc chắn của hệ thống.

8. Dây điện và đầu nối có dấu hiệu bất thường

Dây dẫn và đầu nối thường nằm ngoài trời nên phải chịu tác động của môi trường trong thời gian dài. Hãy chú ý nếu phát hiện:

• Dây bị nứt hoặc lão hóa vỏ.
• Dây bị võng, cọ xát vào mái.
• Đầu nối bị lỏng.
• Vỏ đầu nối biến dạng.
• Có dấu hiệu cháy xém hoặc đổi màu.

Đây là những vấn đề liên quan trực tiếp đến an toàn điện nên không nên tự tháo hoặc sửa chữa nếu không có chuyên môn.

9. Hóa đơn tiền điện tăng dù nhu cầu sử dụng không thay đổi

Đây là dấu hiệu mà nhiều gia đình dễ nhận ra nhất khi hệ thống điện mặt trời đang xuống cấp.

Nếu:

• Số lượng thiết bị sử dụng không tăng.
• Thời gian sử dụng điện tương đối giống trước.
• Nhưng lượng điện mua từ lưới tăng đáng kể.

thì cần xem xét khả năng hệ thống điện mặt trời đang tạo ra ít điện hơn.

Tất nhiên, hóa đơn điện còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác. Vì vậy, hãy kết hợp dữ liệu trên hóa đơn với sản lượng ghi nhận từ inverter để xác định nguyên nhân.

10. Thời gian bảo dưỡng hệ thống

Một hệ thống có thể vẫn chạy bình thường nhưng không có nghĩa là mọi bộ phận đều đang ở trạng thái tốt nhất. Nếu hệ thống đã vận hành nhiều năm nhưng:

• Chưa từng vệ sinh chuyên sâu.
• Chưa kiểm tra inverter.
• Chưa kiểm tra dây dẫn.
• Chưa đánh giá hiệu suất từng tấm pin.
• Chưa kiểm tra các điểm kết nối.

Bảo dưỡng chủ động thường tốt hơn việc chờ đến khi thiết bị hỏng mới sửa.

Tuổi thọ hệ thống điện mặt trời có thể kéo dài bao lâu?

Tấm pin mặt trời thường được thiết kế để hoạt động trong thời gian dài, hệ thống điện mặt trời đang xuống cấp sẽ suy giảm dần theo tuổi thọ.

Ngoài tấm pin, hệ thống còn có:

• Inverter.
• Pin lưu trữ nếu có.
• Khung giá đỡ.
• Dây dẫn.
• Thiết bị bảo vệ.
• Đầu nối.

Mỗi bộ phận có đặc điểm và tuổi thọ khác nhau. Do đó, thay vì chỉ quan tâm “pin mặt trời dùng được bao nhiêu năm?”, chủ đầu tư nên theo dõi tình trạng của toàn bộ hệ thống.

Khi phát hiện dấu hiệu xuống cấp, nên làm gì?

Bước 1: Kiểm tra dữ liệu sản lượng: So sánh sản lượng hiện tại với dữ liệu của những tháng trước và điều kiện thời tiết tương ứng.

Bước 2: Kiểm tra trực quan, quan sát các thiết bị như tấm pin, inverter, dây dẫn, đầu nối, khung giá đỡ.

Bước 3: Vệ sinh nếu pin bị bẩn: Nếu nguyên nhân đến từ bụi, rêu mốc hoặc phân chim, việc vệ sinh đúng cách có thể giúp cải thiện hiệu suất.

Bước 4: Kiểm tra kỹ thuật: Nếu sản lượng vẫn thấp hoặc xuất hiện cảnh báo, nên liên hệ kỹ thuật viên để kiểm tra chuyên sâu. Tùy tình trạng thực tế, phương án xử lý có thể là vệ sinh, sửa chữa, thay thế một bộ phận hoặc nâng cấp hệ thống.

Làm thế nào để hạn chế hệ thống điện mặt trời xuống cấp?

Không thể ngăn chặn hoàn toàn quá trình lão hóa, nhưng có thể làm chậm quá trình này bằng cách:

• Sử dụng thiết bị chất lượng.
• Thi công đúng kỹ thuật.
• Vệ sinh tấm pin định kỳ.
• Không để cây cối che bóng tấm pin.
• Kiểm tra dây dẫn và đầu nối.
• Bảo dưỡng inverter.
• Kiểm tra hệ thống sau các đợt thời tiết khắc nghiệt.

Đặc biệt, hãy chú ý đến những thay đổi nhỏ trong sản lượng điện. Đây thường là dữ liệu hữu ích để phát hiện vấn đề từ sớm.

Như vậy, hệ thống điện mặt trời đang xuống cấp không phải lúc nào cũng hỏng đột ngột. Nhiều trường hợp bắt đầu bằng những dấu hiệu rất nhỏ như sản lượng giảm, inverter báo lỗi, tấm pin đổi màu, xuất hiện điểm nóng hoặc dây dẫn có dấu hiệu lão hóa. Phát hiện vấn đề càng sớm, bạn càng có nhiều cơ hội xử lý đơn giản và tiết kiệm chi phí.

Xem thêm:

Pin lưu trữ đặt trong nhà có an toàn không? Lưu ý cần biết khi lắp đặt

Góc giải đáp: Có nên dùng máy rửa áp lực vệ sinh pin mặt trời?