Quy định về phòng cháy chữa cháy điện mặt trời mái nhà mới nhất

Hệ thống điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) đang ngày càng phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam nhờ mang lại hiệu quả kinh tế cao và năng lượng sạch. Để đảm bảo an toàn cho công trình và tài sản, Bộ Công an (Cục Cảnh sát PCCC & CNCH) cùng Bộ Xây dựng đã ban hành nhiều văn bản, quy chuẩn hướng dẫn cụ thể về phòng cháy chữa cháy (PCCC) đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà. Theo dõi bài viết của Sunpro Vina để cập nhật các thông tin hữu ích.

Cơ sở pháp lý về phòng cháy chữa cháy cho điện mặt trời mái nhà

Hiện nay, việc thiết kế, thẩm duyệt và nghiệm thu PCCC cho hệ thống ĐMTMN dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật chính sau:

• Luật Phòng cháy và chữa cháy và các Luật sửa đổi, bổ sung.

• Nghị định 136/2020/NĐ-CP (và Nghị định 50/2024/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung) quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật PCCC.

• Văn bản số 3288/C07-P4 của Cục Cảnh sát PCCC & CNCH ban hành về việc hướng dẫn công tác thẩm duyệt thiết kế PCCC đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà.

• QCVN 06:2022/BXD (và Bản sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD) – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình.

Các quy định kỹ thuật phòng cháy chữa cháy bắt buộc khi lắp đặt

Quy định về tải trọng và kết cấu mái

• Đánh giá sức chịu tải: Trước khi lắp đặt tấm pin, chủ đầu tư phải kiểm tra, tính toán khả năng chịu lực của mái và kết cụm khung treo. Trọng lượng hệ thống không được gây mất an toàn kết cấu cho công trình.

• Vật liệu mái: Hệ thống điện mặt trời áp mái chỉ được phép lắp đặt trên mái của các công trình có bậc chịu lửa phù hợp (thông thường là Bậc I, Bậc II hoặc Bậc III). Đối với mái làm bằng vật liệu dễ cháy, phải có giải pháp cách ly chống cháy an toàn.

Bố trí tấm pin mặt trời

Việc bố trí các tấm pin trên mái nhà phải tuân thủ nghiêm ngặt các khoảng cách an toàn để phục vụ công tác cứu nạn, cứu hộ khi có sự cố:

Lối đi cứu nạn (Gangway): Phải tạo các lối đi thông thoáng trên mái có chiều rộng tối thiểu 1,2m giữa các dải tấm pin.

Khoảng cách biên: Bố trí tấm pin cách mép mái hoặc tường chắn mái (parapet) tối thiểu 1,5m đối với mái bằng và 1,0m đối với mái dốc.

Khoảng trống phân chia dải pin: Mỗi cụm hoặc dải tấm pin không nên dài quá 40m mà không có lối đi cắt ngang.

Tránh các thiết bị PCCC khác: Không lắp đặt tấm pin đè lên hoặc che khuất lối thoát nạn trên mái, các cửa lấy sáng, hệ thống thông gió chống khói, hoặc các họng thu nước chữa cháy.

Quy định an toàn cho bộ biến tần và tủ điện

• Vị trí lắp đặt Inverter:

Bố trí tại nơi khô ráo, thông thoáng, dễ tiếp cận để kiểm tra, bảo trì.

Hạn chế tối đa lắp đặt Inverter trực tiếp trên mái dưới nắng nóng mà không có mái che bảo vệ.

Tránh đặt Inverter gần các khu vực lưu trữ vật liệu dễ cháy, nổ.

Khoảng cách an toàn: Khi lắp đặt nhiều Inverter cạnh nhau hoặc gắn lên tường, phải duy trì khoảng cách theo hướng dẫn của nhà sản xuất để đảm bảo tản nhiệt hiệu quả, tránh hiện tượng quá nhiệt gây chập cháy.

• Hệ thống ngắt khẩn cấp (Rapid Shutdown / Emergency Switch):

Bắt buộc phải trang bị thiết bị/hệ thống ngắt khẩn cấp cấp độ chuỗi pin (string) hoặc từng tấm pin (module-level rapid shutdown).

Nút ngắt khẩn cấp phải đặt tại vị trí dễ tiếp cận (thường gần tủ điện chính hoặc lối vào công trình) và có biển cảnh báo rõ ràng bằng tiếng Việt.

Đi dây dẫn điện và hệ thống bảo vệ

• Chống quá dòng, ngắn mạch và hồ quang điện (Arc Fault):

Trang bị thiết bị phát hiện và ngắt ngắt sự cố hồ quang điện (AFCI) trên đường dây DC.

Dây dẫn DC và AC phải chọn loại chuyên dụng, có khả năng chống tia UV, chịu nhiệt độ cao và có đặc tính chống cháy lan (Flame retardant).

• Lắp đặt cáp điện:

Cáp DC phải được đi trong ống gen, máng cáp kim loại có nắp đậy hoặc các vật liệu không cháy/khó cháy.

Máng cáp đi trên mái hoặc xuyên qua tường/sàn phải được chèn kín bằng vật liệu ngăn cháy (Firestop) để tránh khói và lửa lan truyền sang khu vực khác.

• Hệ thống nối đất và chống sét:

Khung giá đỡ tấm pin, vỏ Inverter, tủ điện và các chi tiết kim loại phải được nối đất đồng bộ với hệ thống tiếp địa của công trình.

Phải lắp đặt thiết bị cắt lọc sét (SPD) cho cả phía DC và AC để bảo vệ hệ thống trước nguy cơ sét đánh gián tiếp.

Thủ tục thẩm duyệt và nghiệm thu phòng cháy chữa cháy

Tùy thuộc vào quy mô và loại hình công trình mà quy định về thủ tục PCCC sẽ khác nhau:

Công trình thuộc diện phải thẩm duyệt PCCC (Nhà xưởng lớn, trung tâm thương mại, tòa nhà cao tầng)

Lập hồ sơ thiết kế: Bổ sung hạng mục điện mặt trời mái nhà vào hồ sơ thiết kế PCCC của công trình.

Nộp hồ sơ thẩm duyệt: Nộp thiết kế cho cơ quan Cảnh sát PCCC & CNCH có thẩm quyền trước khi thi công.

Thi công và Nghiệm thu: Thi công đúng bản vẽ đã duyệt và tiến hành nghiệm thu PCCC trước khi đưa hệ thống vào vận hành thương mại (COD).

Công trình dân dụng / Hộ gia đình

Mặc dù không bắt buộc thẩm duyệt PCCC từ cơ quan quản lý nhà nước đối với nhà ở riêng lẻ nhỏ, chủ nhà và đơn vị thi công vẫn phải tự tuân thủ đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật an toàn PCCC nêu trên để tránh rủi ro pháp lý và tổn thất tài sản khi xảy ra sự cố.

Giải pháp vận hành và bảo trì an toàn phòng cháy chữa cháy

Để giữ cho hệ thống ĐMTMN luôn vận hành an toàn trong suốt vòng đời (20–25 năm), chủ đầu tư cần lưu ý:

Trang bị thiết bị chữa cháy tại chỗ: Bố trí thêm bình chữa cháy xách tay (bình bột ABC hoặc bình khí CO2) gần khu vực đặt Inverter và tủ điện. Đối với nhà xưởng lớn, khuyến khích lắp đặt hệ thống cảnh báo khói/nhiệt tự động.

Bảo trì, bảo dưỡng định kỳ:

• Tối thiểu 6 tháng/lần, kiểm tra toàn bộ cáp dẫn, giắc cắm MC4 (vị trí rất dễ phát sinh hồ quang do lỏng lẻo hoặc oxy hóa).
• Dùng camera tầm nhiệt để phát hiện các “điểm nóng” (hotspot) trên tấm pin hoặc điểm nối điện.

Đào tạo lực lượng tại chỗ: Tập huấn cho đội PCCC cơ sở cách thao tác nút ngắt khẩn cấp và quy trình ứng phó ban đầu khi có sự cố cháy nổ liên quan đến hệ thống điện.

Việc tuân thủ các quy định về PCCC đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà không chỉ giúp công trình đáp ứng đầy đủ thủ tục pháp lý, tránh bị phạt vi phạm hành chính hay tạm đình chỉ hoạt động, mà quan trọng nhất là bảo vệ an toàn tính mạng con người và tài sản doanh nghiệp. Việc lựa chọn đơn vị tổng thầu uy tín, có kinh nghiệm nắm rõ quy chuẩn PCCC ngay từ khâu khảo sát, thiết kế là bước đi tiên quyết cho mọi dự án điện năng lượng mặt trời.

Xem thêm:

Tiền điện 3 triệu lắp hệ điện mặt trời nào? Tư vấn công suất phù hợp giúp hoàn vốn nhanh

Điện mặt trời có giật không? Giải đáp chi tiết trước khi lắp đặt